[جمله فعلیه

همانگونه که قبلا یادگرفتید جملات یا اسمیه هستند یعنی با اسم شروع میشوند ویا فعلیه میباشند یعنی اینکه جمله با فعل شروع میشود . دانستیم که در جمله اسمیه دورکن مهم وجود دارد که همیشه باید به دنبال آنها بگردیم . یکی مبتدا ودیگری خبر . البته این بدان معنی نیست که در این نوع از جملات نقش های دیگری وجود ندارد . یک جمله اسمیه هم میتواند مضاف الیه یا مجرور به حرف جر یا صفت و... داشته باشد . اما در جملات فعلیه ما می بایست به دنبال چه چیزهایی یا نقشهایی باشیم . در جملات فعلیه همیشه دو رکن فعل وفاعل وجود دارند ولی گاهی ممکن است این جملات مفعول هم داشته باشند . دراین نوع از جملات مجرور به حرف جر یا مضاف الیه ویا صفت و.. هم میتواند بیاید .

دقت داشته باشید که در جملات فعلیه آنچه مهم است این است که فاعل ( انجام دهنده کار ) همیشه بعد از فعل قرار می گیرد واگر این اسم که دارد کاری را انجام میدهد ، قبل از فعل آمد دیگر نمیتواند فاعل باشد . وچنان چه در این نوع از جملات فاعل به شکل اسم ظاهری که برای شما ملموس میباشد بیاید فعل غایب شما احتیاجی به صرف کردن ندارد ودرهمه حالت به شکل مفرد می آید ولی در جنس (مذکر ومونث بودن ) با فاعل خود مطابقت میکند .

مانند : رجعَ الطالبونَ من السفرة  العلمیة                یا رجعت الطالبات من السفرة العلمیة 

همانطور که می بینید فاعل یعنی الطالبون والطالبات بعد از فعل آمده است وچون ما آنها را به خوبی احساس می کنیم بنابراین نیازی نیست که فعل را صرف کرده ودر حقیقت برای فعلمان دو تا فاعل بیاوریم . زیرا علامت هایی را که ما به آخر فعل هایمان اضافه می کنیم تا آنها را صرف کنیم در واقع فاعل ما میباشند . اکنون به جملات زیر دقت کنید :

(مردان ) از مسجد باز گشتند .        رجعوا من المسجد . ضمیر (واو ) در واقع نشان دهنده جمع مردان است وفاعل میباشد .

(زنان) به خانه رسیدند .                وصلنَ الی البیت . ضمیر (نَ ) در واقع نشان دهنده زنان است وفاعل میباشد .

در این دو جمله چون ما هیچ اسم قابل ملموس یا ضاهری نیاوردیم پس فعلمان را صرف کردیم تا فاعل داشته باشیم .

حواستان را خوب جمع کنید . این مورد فقط در فعل های غایب به کار میرود چه این فعل ها ماضی باشند چه مضارع یا مستقبل و..

اما حرکت حرف آخر در فاعل چه میباشد ؟ اعراب فاعل مانند مبتدا وخبر است . یعنی رفع یا ضمه ـــُــٌ   والبته اسم های حقیقی مونث مانند فاطمه ، زینب ، مریم و.. وهمچنین اسم های دارای (ال ) ویا اسم هایی که به اسم بعدی مضاف (اضافه ) شده اند تنوین را قبول نمی کنند وفقط

ــــُـــ می گیرند .

جمله فعلیه میتواند مفعول هم داشته باشد . مفعول کلمه ای است که در جواب چه چیزی را وچه کسی را می گوییم . مانند : علی خورد . چه چیزی را؟ غذا را . غذا در اینجا مفعول میباشد . اعراب مفعول ـــَـــــًـــ  فتحه یا نصب است . وبه آن منصوب می گوییم . تمام مواردی که در فاعل گفتیم که تنوین ضمه نمی گیرند اگر مفعول بشوند تنوین فتحه نمی گیرند . مانند:

فاطمه به درخت نگاه کرد .     نظرت فاطمة ُ الی الشجرة

زینب فاطمه را دید.              رأیت زینبُ فاطمة َ

در جمله دوم اگر دقت کرده باشید متوجه شدید که زینب فاعل است وفاعل باید مرفوع باشد وفاطمه مفعول است ومفعول باید منصوب باشد . اما همانطور که می بینید هیچ کدام تنوین نگرفته اند .

یادتان باشد ما در زبان عربی (را ) نداریم واین کلمه را فقط در ترجمه به کاار می بریم .

اما مجرور به حرف جر چیست ؟ اسمی است که بعد از حروف جر قرار می گیرند . حروف جر باعث میشوند که حرکت حرف آخر در این اسم ها کسره ـــِــــٍـــ  بشود که به آنها مجرور می گوییم . حرف جر + اسم بعد از آن روی هم جار ومجرور می باشند .

این حروف عبارتند از : الی / علی / مِن / فی / عند / کَ به معنی مانند / و به معنی قسم مانند والتین والزیتون / و........

همان 3 حالتی که در فاعل ومفعول گفتیم اگر در مجرور به حرف جر هم باشد تنوین نمی گیرد . البته تنوین جر یا کسره

اکنون دقت کنید . می خواهیم جمله اسمیه زیر را به فعلیه تبدیل کنیم .

این دو دانش آموز دختر دراین مدرسه درس می خوانند .

هاتان الطالبتان ِ تقرءان ِ الدرسَ فی هذه المدرسة.

تقرأ هاتان الطالبتان الدرسَ فی هذه المدرسة .

راستی چی شد؟ چرا اینطوری شد؟ یادتان است گفتیم اگر فاعل به شکل اسم ظاهری بیاید که برای ما ملموس است وفعلمان هم غایب باشد ما آن فعل را به شکل مفرد میاریم ؟ خوب حالا همین است . راستی یک سوال دیگر . ما گفتیم که فاعل باید مرفوع باشد پس چرا هاتان الطالبتان با کسره آمده ؟ اگر گفتید چرا؟ جواب هایتان را برایم بفرستید تا بعد به جواب درست وحسابی برسیم . برای فرستادن جوابهایتان کافی است روی نظر بدهید همین صفحه کلیک کنید وپاسخ خودتان را روی صفحه ای که باز میشود بنویسید وارسالش کنید . کلمه الدرس هم مفعول بود ومفعول هم منصوب است وچون ال داشته فقط ـَــ گرفته است .