افعال ناقصه :

افعالی هستند که بر سر مبتدا و خبر میان و مبتدا رو مرفوع نگه میدارند ولی خبر رو منصوب میکنند .

این افعال عبارتند از : کانَ . صارَ . مازال . مابرح و....

مثال :  الرجل ُ عالمٌ .               کانَ الرجلُ عالماً .

حروف مشبهة بالفعل حروفی هستند که بر سر مبتدا و خبر میان و مبتدا رو منصوب میکنند و خبر رو مرفوع نگه میدارند .

این حروف عبارتند از : إنّ . أنّ . لکنّ . کأنّ . لیت و....

مثال : الرجلُ عالمٌ .           إنّ الرجلَ عالمٌ .

لای نفی جنس هم بر سر مبتدا و خبر میاد و مثل حروف مشبهة بالفعل عمل میکند . یعنی مبتدا منصوب و خبر مرفوع . با این تفاوت که :

1- اسم لای نفی جنس مبنی بر فتح است و تنوین نمیگیره هیچ وقت .

2- اسم اون همیشه به شکل اسم ظاهر میاد و به شکل ضمیر هیچ وقت نمیاد . در حالی که در حروف مشبهه بالفعل شما ضمیر هم میتونید بیارید . اونم ضمایر متصل نصبی

مثال : الرجلُ عالمٌ .                لا رجلَ عالمٌ .

در ترجمه لای نفی جنس حتما باید کلمه هیچ رو بیارید . هیچ مردی دانشمند نیست .

اما برای مثال ضمیر به عنوان اسم حروف مشبهه بالفعل :

إنّکم مؤمنونَ .           می بینید که اسم إنّ منصوب است اما از نوع محلی . یعنی محلا منصوب . به خاطر اینکه ضمیر است .  اونم ضمیر متصل نصبی .

خبر اون هم مرفوع است . چون تو انواع فاعل گفتیم که ما ، هر جایی که اسم جمع مذکر سالم رو با (ونَ ) بیاریم در واقع اون رو به شکل مرفوعش آوردیم .

و حالا این مورد رو ببینید .

الطالبونَ مؤدبونَ .             الطالبونَ : مبتدا و مرفوع / مودبونَ : خبر مفرد و مرفوع

حالا دقت کنید . یک بار با فعل ناقص و یک بار هم با حرف مشبهه بالفعل

کانَ الطالبونَ مؤدبینَ .

إنّ الطالبینَ مؤدبونَ .

اما ساده تر این موارد رو قبلا اوردم براتون . تو همون مثال های اول . حالا کافی است که کتاب درسی خودتون رو باز کنید و همه جملات اسمیه رو پیدا کنید . بعد هم سرشون یک فعل ناقص یا یک حرف مشبهه بالفعل قرار بدید و تغییراتش رو ثبت کنید .

راستی : حواستون باشد که اگر مبتدا ضمیر بود باید به ضمیر متصل نصبی تبدیل بشه برا حروف مشبهه بالفعل .

مثال : انتما تلمیذانِ مؤدبانِ .     تغییرش رو ببین و لذت ببر

إنّکما تلمیذانِ مؤدبانِ .     انتما که مرفوعی بود ( چون مبتدا مرفوع است) تبدیل شد به ضمیر نصبی . چون اسم حروف مشبهه بالفعل منصوبند .

اما اینجا رو ببینید .

انتما تلمیذانِ مؤدبانِ .

کنتما تلمیذَینِ مؤدبَینِ .

لابد میگید چرا اینطوری شد . ضمیر منفصل تبدیل شد به ضمیر متصل . اونم از نوع رفعی . چون اسم افعال ناقصه مرفوع است . (فعل شما در اصل کان است که به خاطر اعلالی که درش اتفاق افتاده حرف عله اون حذف شده . )

و تلمیذین مؤدبین ، چون منصوب است به خاطر اینکه خبر افعال ناقصه است با 0ینِ ) اومده . اخر، اسم مثنی هر وقت مجرور یا منصوب باشد با (ینِ ) میاد . اسم جمع مذکر سالم هم هر موقع منصوب یا مجرور باشد با (ینَ ) میاد .