تحلیل الصرفی کلاس دوم دبیرستان

برای تحلیل کردن یک کلمه ابتدا لازم است نوع کلمه را مشخص نمایید .

نوع کلمه عبارت است از : اسم . فعل . حرف

بعد از مشخص کردن نوع کلمه لازم است که هر چیزی را که درمورد آن کلمه می دانید را بیان کنید . که این موارد برای شما که در پایه اول دبیرستان هستید به شرح زیر است :

اسم :

اسم شما یا اسمی است که برای نامیدن انسان ها و اشیاءو حیوانات به کار میرود و یا اسم اشاره که به کلمات بعد از خودش اشاره دارد یا اسم موصول است و یا ضمیر

واین اسم را اکنون باید درتعداد مشخص نماییم و بگوییم که اسم ، مفرذاست یا مثنی ویا جمع .

می دانید که اسم مفرد علامت خاصی از خودش ندارد و در حالت مونث یکی از علامت های آن ة تانیث گرد است .

اسم مثنی دارای نشان ( ان ِ . ین ِ ) است که به آخر اسم مفرد اضافه می کنیم مانند : طالبان ِ . طالبین ِ

اسم جمع اسمی است که از دونفر بیشتر است و به دوشکل سالم و مکسر است . جمع سالم خودش به دوحالت مذکر و مونث سالم است . علامت جمع مذکر سالم ( ون َ . ین َ ) است . و علامت جمع مونث سالم ( ات ) است که به آخر اسم مفرد اضافه میشود .

وجمع مکسر بروزن های مختلفی ساخته میشود ولی اصل براین است که شما به شکل سماعی یعنی شنیداری آن ها را یادمی گیرید .

پس اسم یا مفرد است یا مثنی و یا جمع .

واما از نظر جنس : اسم یا مذکر است یا مؤنث . اسم مذکر علامت خاصی ندارد و اسم مونث را شما که درسال اول دبیرستان هستید فقط از روی ة می شناسید و البته می دانید که برخی از اسم ها هم بدون داشتن علامت مونث در مفهوم مونث هستند مانند : أم (مادر) . بنت (دختر) و...

درضمن برای شناختن مذکر یا مونث بودن اسم هایی که جمع مکسر هستند به مفرد آنها رجوع می کنیم و اگر مفردش مذکر بود پس جمع آن هم مذکر و اگر مونث بود جمع آن هم مونث می باشد .

بنابراین اسم یا مذکر است یا مونث

مورد بعدی جامد یا مشتق بودن اسم است :

اسم جامد اسمی است که از کلمه دیگری گرفته نشده باشد و اسم مشتق اسمی است که از کلمه دیگری گرفته شده باشد . برای تشخیص

آن دو کافی است که اسم های مشتق را بشناسید و با حفظ کردن آن ها خودتان را از شناخت جامد ها راحت کنید .

اسم های مشتق عبارتند از : اسم فاعل . اسم مفعول . اسم تفضیل . اسم مبالغه . صفت مشبهه . اسم مکان . اسم زمان

اسم فاعل از ثلاثی مجرد بروزن غاعل ساخته میشود و از ثلاثی مزید با آوردن م مضموم (دارای علامت ُ ) و حرف یکی مانده به آخر کسره که از مضارع ساخته میشود . مثل : عامل / مُعلِّم

اسم مفعول که از ثلاثی مجرد بروزن مفعول و از ثلاثی مزید مانند اسم فاعل با تفاوت در کسره . یعنی به جای کسره حرف یکی مانده به آخر فتحه میگیرد ، ساخته میشود . مانند : معمول / مُتمَّم

اسم تفضیل که معنای تر و ترین را به آخر کلمه اضافه میکند و درمذکر بروزن افعل و مونث آن بروزن فعلی می باشد . مانند : اصغر و صغری

اسم مبالغه که زیادی را می رساند و معروفترین وزن آن فعّال و فعّالة می باشد . مانند : قصّاب . علّامة

صفت مشبهه که همان صفت ساده فارسی و صفت مطلق سوم راهنمایی است و بروزن های فَعل و فعیل و..... می آید . مانند کریم . علیم

صفت مشبهه اگر برای رنگ یا عیب به کاررود بروزن افعل برای مذکر و فعلاءبرای مونث می آید . مانند : اخضر / خضراء (سبز)

اسم مکان و زمان هم بروزن مَفعِل و مَفعَل میباشد . مانند : مکتب . مسجد . مغرب

ومورد دیگری را که می باید مشخص نمایید معرب و مبنی بودن است

معرب اسمی است که حرکت حرف آخر آن با توجه به نقش آن درجمله تغییر میکند . ومبنی کلمه ای است که حرکتش ثابت می باشد و اعراب محلی می گیرد .

کلمات مبنی در اسم ها عبارتند از : ضمایر . اسم های اشاره مفرد و جمع . اسم موصول عام و اسم موصول خاص در مفرد و جمع .

اسم های پرسشی و....

وبعد اینکه اسم شما معرفه است یا نکره

می دانید که اسم معرفه اسمی است که برای شما شناخته شده باشد و معارف عبارتند از :

معارف 6بُوَد ، مضمر . اضافه . علم . ذواللام . موصول واشاره

مضمر همان ضمایر هستند از ضمایر متصل رفعی که علامت های آخر فعل هستند (ا . و . ن . تَ.تما . تم . تِ . تم . تنّ . تُ . نا . ی در مضارع مخاطب . ) وضمایر متصل نصبی و جری ( ه . هما . هم . ها . هنّ. ک . کما. کم .ک . کن . ی . نا ) و ضمایر منفصل رفعی ( هو . هما . هم . هی . هن . انت . انتما . انتم . انت . انت . انا . نحن ) و ضمایر منفصل نصبی (ایاه . ایاهما . ایاهم و... )

اضافه اسم نکره ای است که به یکی از معارف اضافه شود وبه آن معرفه به اضافه گفته می شود . مثل : کتاب الطالب ِ  : کتاب نکره است ولی به خاطر اینکه به الطالب که یکی از انواع معرفه است اضافه شده میگوییم : معرفه به اضافه . یا مثلا کتابی

علم که همان اسم خاص است و شامل اسم کشورها و شهرها و... می باشد . مثل طهران

ذواللام اسمی است که دارای ال باشد . مثل : الکتاب . الحق و...

موصول که اسم های موصول می باشند اعم از موصول عام (من . ما ) وموصول خاص (الذی . اللذَینِ .الذینَ . التی . اللاتی . اللتینِ . اللتان  )

اشاره هم که همان اسم های اشاره هستند که برای نزدیک و دور به کار می رفتند . (هذا . هذه . ذلک . تلک . هذان . هذین . هولاء . اولئک . ذانک . ذینک . تانک . تینک . )

درنهایت برای اسم می بایست این موارد را مشخص نمایید :

اسم . جنس . تعداد . جامد و مشتق . معرب ومبنی . معرفه و نکره

واما برای افعال :

ابتدا مشخص کردن نوع فعل :

ماضی . مضارع . امر . نهی . مستقبل . مضارع منفی . ماضی منفی

دوم ، مشخص کردن صیغه آن

که برای شما به شکل : للغائب . للغائبینِ . للغائبینَ . للغائبة . للغائبتینِ . للغائبات و هم چنین مخاطب الی آخر و متکلم وحده یا مع الغیر می باشد .

مورد سوم: معرب یا مبنی بودن است

که افعال ماضی و امر و صیغه 6 و12فعل مضارع مبنی می باشند .

مورد چهارم : ثلای مجرد یا مزید بودن است

که می دانید باب های مزید عبارتند از : افعال . تفعیل . مفاعلة . تفعّل . تفاعل . افتعال . انفعال و استفعال

بنابراین برای فعل :

فعل . نوع فعل . صیغه . ثلاثی مجرد یا مزید . معرب یا مبنی را مشخص میکنید

وبرای حروف :

نوع حرف را مشخص میکنید .

و عامل یا غیرعامل بودن را . می دانید که حروف عامل حروفی هستند که در فعل یا اسم بعد از خود اثر کرده و حرکت آن را تغییر می دهند . مانند حروف جر که بر سراسم می آیند و آن را مجرور می کنند . یا حروف ناصبه که بر سر فعل آمده و فعل را منصوب می کنند . یا لا نهی که بر سر فعل مضارع وارد شده و آن را مجزوم می کند و....

در ضمن حروف مبنی هم هستند

بنابراین برای حروف :

نوع حرف . عامل یا غیرعامل . مبنی یامعرب

می دانید که عربی درسی است که نیاز به پیشنیاز دارد و پیشنیاز آن هم عربی سال های قبل می باشد . پس سعی کنید همه مطالب را به خوبی یاد بگیرید تا در سال سوم فقط اضافه های آموختنیتان را به این موارد تحلیلی اضافه کنید .